माहितीचे शेवटचे पुनरावलोकन: [पुनरावलोकनाची तारीख जोडा] — योजना बदलू शकतात; अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत स्रोताकडून खात्री करा.
थोडक्यात उत्तर
किसान ड्रोन उपक्रमाची घोषणा केंद्रीय अर्थसंकल्प 2022–23 मध्ये पीक मूल्यांकन, भूमी अभिलेखांचे डिजिटायझेशन आणि कीटकनाशक व पोषक द्रव्यांच्या फवारणीसाठी ड्रोनला प्रोत्साहन देण्यासाठी झाली. फेब्रुवारी 2022 मध्ये देशभरात 100 किसान ड्रोनना हिरवा झेंडा दाखवण्यात आला. त्याला एखाद्या स्वतंत्र अनुदानाऐवजी कृषी यांत्रिकीकरण योजना, प्रात्यक्षिके, प्रशिक्षण आणि नमो ड्रोन दीदीसारख्या उपक्रमांचा आधार आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे
- अर्थसंकल्प 2022–23 मध्ये घोषणा; फेब्रुवारी 2022 मध्ये 100 किसान ड्रोनना हिरवा झेंडा.
- उद्दिष्टे: पीक मूल्यांकन, भूमी अभिलेख डिजिटायझेशन, कीटकनाशक आणि पोषक द्रव्य फवारणी.
- सध्याच्या योजना, प्रात्यक्षिके आणि प्रशिक्षणाद्वारे अंमलबजावणी.
- शेतकऱ्यांना मुख्य फायदा ड्रोन सेवांपर्यंत वाढलेल्या पोहोचेतून.
पार्श्वभूमी
केंद्रीय अर्थसंकल्प 2022–23 मध्ये सरकारने जाहीर केले की पीक मूल्यांकन, भूमी अभिलेखांचे डिजिटायझेशन आणि कीटकनाशके व पोषक द्रव्यांच्या फवारणीसाठी किसान ड्रोनला प्रोत्साहन दिले जाईल. त्यानंतर लगेच, फेब्रुवारी 2022 मध्ये पंतप्रधानांनी ड्रोन फवारणीच्या प्रात्यक्षिकासाठी देशाच्या वेगवेगळ्या भागांत 100 किसान ड्रोनना हिरवा झेंडा दाखवला.
हे व्यापक सुधारणांसोबत आले — सोपे ड्रोन नियम, 2021, ड्रोन आणि ड्रोनच्या भागांसाठी उत्पादन-आधारित प्रोत्साहन योजना, आणि ड्रोनने कीटकनाशक फवारणीची अंतरिम मान्यता प्रक्रिया.
किसान ड्रोन उपक्रमाची उद्दिष्टे
- कीटकनाशके आणि पोषक द्रव्यांची जलद, एकसमान फवारणी
- हवेतून पीक मूल्यांकन आणि निरीक्षण
- भूमी अभिलेखांच्या डिजिटायझेशनमध्ये मदत
- ड्रोन पायलट आणि सेवा पुरवठादारांसाठी नवे ग्रामीण रोजगार
- शेतमजुरांचा रसायनांशी कमी संपर्क
संबंधित योजना आणि कार्यक्रम
| कार्यक्रम | भूमिका |
|---|---|
| कृषी यांत्रिकीकरण (SMAM) | प्रात्यक्षिके आणि पात्र गटांच्या ड्रोन खरेदीसाठी सहाय्य |
| नमो ड्रोन दीदी | सेवा देण्यासाठी निवडक महिला बचत गटांना ड्रोन |
| ड्रोन नियम, 2021 | ड्रोन ठेवणे आणि उडवण्याचे सोपे नियम |
| ड्रोन फवारणीची SOP | कीटकनाशक आणि पोषक द्रव्य फवारणीच्या सुरक्षित कार्यपद्धती |
| RPTO प्रशिक्षण | DGCA (नवीन विंडोमध्ये उघडते)-अधिकृत संस्थांकडून प्रमाणित पायलट |
आज शेतकऱ्यांसाठी याचा अर्थ
सेवांपर्यंत पोहोच
आता अनेक जिल्ह्यांत जास्त ड्रोन ऑपरेटर — FPO, CHC, बचत गट आणि उद्योजक — फवारणी सेवा देतात. बहुतेक शेतकरी या सेवांचा फायदा घेतात.
प्रात्यक्षिके
KVK आणि कृषी संस्थांनी प्रात्यक्षिके केली आहेत म्हणजे शेतकरी निर्णयापूर्वी ड्रोनला काम करताना पाहू शकतात.
तरुणांसाठी संधी
गावांतील तरुण प्रमाणित पायलट होण्याचे प्रशिक्षण घेऊन ड्रोन सेवा व्यवसाय सुरू करू शकतात, कधीकधी योजनेच्या मदतीने.
सामान्य गैरसमज
- “प्रत्येक शेतकऱ्याला मोफत ड्रोन मिळतो” — खरे नाही
- “एक किसान ड्रोन योजना आहे ज्यात ठरावीक अनुदान आहे” — सहाय्य अनेक योजनांमधून येते, ज्यांचे स्वतःचे नियम आहेत
- “प्रशिक्षणाशिवाय कोणीही ड्रोन उडवू शकतो” — रिमोट पायलट प्रमाणपत्र आवश्यक आहे
- “कोणतेही कीटकनाशक ड्रोनने फवारता येते” — फक्त मान्यताप्राप्त उत्पादनेच वापरली पाहिजेत
कसे सहभागी व्हावे
तुम्ही शेतकरी असाल, तर ड्रोन फवारणी सेवा बुक करून किंवा प्रात्यक्षिक पाहून सुरुवात करा. तुम्ही FPO, सहकारी संस्था किंवा CHC मधून असाल, किंवा तरुण उद्योजक असाल, तर तुमच्या राज्य कृषी विभागाकडून ड्रोन खरेदी सहाय्याच्या सध्याच्या मार्गदर्शक सूचना पाहा आणि प्रमाणित पायलट प्रशिक्षणाचा विचार करा.
ड्रोन धोरणाच्या मुख्य पावलांची कालरेषा
| केव्हा | काय झाले |
|---|---|
| ऑगस्ट 2021 | ड्रोन नियम, 2021 अधिसूचित, ठेवणे आणि चालवणे सोपे |
| 2021–22 | ड्रोनने कीटकनाशक आणि पोषक द्रव्य फवारणीसाठी मानक कार्यपद्धती जारी |
| फेब्रुवारी 2022 | केंद्रीय अर्थसंकल्पात किसान ड्रोनची घोषणा; 100 किसान ड्रोनना हिरवा झेंडा |
| 2022 | कृषी ड्रोनच्या सहाय्यासाठी कृषी यांत्रिकीकरण मार्गदर्शक सूचना अपडेट |
| नोव्हेंबर 2023 | महिला बचत गटांसाठी नमो ड्रोन दीदी मंजूर |
पुढचा मार्ग
भारतीय शेतीत ड्रोनचा वापर अजूनही वाढत आहे. जसजशी जास्त पिके आणि उत्पादनांना ड्रोन वापराची मान्यता मिळेल, जास्त पायलट प्रमाणित होतील आणि सेवा नेटवर्क लहान शहरांपर्यंत पोहोचतील, तसतसे ड्रोन पीक संरक्षणाचा सामान्य भाग बनू शकतात — जसे ट्रॅक्टर शेत तयारीचा भाग बनले. आज ड्रोन सेवांचा चांगला वापर शिकणारे शेतकरी ही व्यवस्था परिपक्व झाल्यावर फायदा घेण्यास तयार असतील.
अधिकृत स्रोत
या लिंक सरकारी वेबसाइट नवीन विंडोमध्ये उघडतात. वेबसाइटचे पत्ते बदलू शकतात.
- कृषी व शेतकरी कल्याण विभागकेंद्रीय योजनांची मार्गदर्शक तत्त्वे आणि सूचना(नवीन विंडोमध्ये उघडते)
- कृषी यांत्रिकीकरण पोर्टल (agrimachinery.nic.in)कृषी यांत्रिकीकरण योजनांची माहिती आणि अर्ज(नवीन विंडोमध्ये उघडते)
- DGCA डिजिटल स्कायड्रोन नोंदणी, रिमोट पायलट प्रमाणपत्र, RPTO आणि एअरस्पेस नकाशा(नवीन विंडोमध्ये उघडते)
- नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयड्रोन नियम आणि अधिसूचना(नवीन विंडोमध्ये उघडते)
- [तुमच्या राज्याचा कृषी विभाग]तुम्ही सेवा देता त्या राज्याची अधिकृत लिंक जोडा
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
किसान ड्रोन योजना काय आहे?
अर्थसंकल्प 2022–23 मध्ये जाहीर झालेला सरकारी उपक्रम, जो पीक मूल्यांकन, भूमी अभिलेख डिजिटायझेशन आणि फवारणीसाठी ड्रोनला प्रोत्साहन देतो आणि अनेक योजना व कार्यक्रमांद्वारे राबवला जातो.
किसान ड्रोन उपक्रम केव्हा सुरू झाला?
त्याची घोषणा 1 फेब्रुवारी 2022 रोजी केंद्रीय अर्थसंकल्पात झाली, आणि त्याच महिन्यात नंतर 100 किसान ड्रोनना हिरवा झेंडा दाखवण्यात आला.
योजनेत शेतकऱ्यांना मोफत ड्रोन मिळतात का?
नाही. सहाय्य विशिष्ट गटांसाठी आणि अटींसह आहे. बहुतेक शेतकरी ड्रोन सेवा घेऊन फायदा घेतात.
किसान ड्रोन ही स्वतंत्र अनुदान योजना आहे का?
एक स्वतंत्र योजना नाही. सहाय्य कृषी यांत्रिकीकरण कार्यक्रम, नमो ड्रोन दीदी आणि राज्य उपक्रमांमधून येते.
किसान ड्रोनचा मी फायदा कसा घेऊ शकतो?
ड्रोन फवारणी सेवा घ्या, प्रात्यक्षिक पाहा, किंवा पात्र असल्यास अधिकृत माध्यमातून खरेदी सहाय्याचा अर्ज करा.
तरुण या उपक्रमाअंतर्गत ड्रोन व्यवसाय सुरू करू शकतात का?
होय. प्रमाणित पायलटचे प्रशिक्षण घेऊन सेवा व्यवसाय सुरू करणे हे याच्या उद्दिष्टांपैकी आहे, कधीकधी पात्र अर्जदारांना योजनेच्या मदतीने.
सध्याची माहिती कुठे मिळेल?
कृषी मंत्रालय, तुमचा राज्य कृषी विभाग, जिल्हा कृषी कार्यालय किंवा KVK कडून.
किसान ड्रोन आणि नमो ड्रोन दीदीमध्ये काय फरक आहे?
किसान ड्रोन हा शेतीत ड्रोनला प्रोत्साहन देणारा व्यापक उपक्रम आहे. नमो ड्रोन दीदी याच व्यापक प्रयत्नांतर्गत एक विशिष्ट उपक्रम आहे, जो निवडक महिला बचत गटांना ड्रोन देतो.
किसान ड्रोन फक्त फवारणीसाठी आहेत का?
फवारणी हा सर्वात सामान्य वापर आहे, पण उपक्रमात कॅमेरा असलेल्या ड्रोनने पीक मूल्यांकन आणि भूमी अभिलेख डिजिटायझेशनही समाविष्ट आहे.
या मार्गदर्शकाबद्दल
- लेखक
- किसान ड्रोन टीम, नोएडा. आम्ही शेतकरी, FPO आणि ड्रोन ऑपरेटर यांच्यासोबत फवारणी, खरेदी आणि प्रशिक्षणाच्या प्रश्नांवर काम करतो.
- पुनरावलोकन
- मोहित सिंह, ड्रोन ऑपरेटर — ड्रोन फवारणीचा 10 वर्षांचा अनुभव
- शेवटचे अपडेट
आम्ही कसे लिहितो
आम्ही काल्पनिक किमती, अनुदानाची रक्कम, उत्पादन किंवा पुनरावलोकने प्रकाशित करत नाही. नियम आणि योजना अधिकृत स्रोतांशी तपासल्या जातात, आणि जे तुमच्या पिकावर, उत्पादनावर किंवा ठिकाणावर अवलंबून आहे ते स्पष्ट लिहिले जाते. चूक आढळली? ईमेल करा enquiry@kisandrone.co.in.